مسند چیست و چگونه مسند را در جمله پیدا کنیم
مقدمه
خیلی وقتها مشکل دانشآموزان با درس فارسی و نگارش سوالاتی است که پاسخ آنها را بهراحتی درک نمیکنند. مثلا اینکه جمله اسنادی چیست؟ مسند و مسند الیه چیست؟ چگونه میتوان آنها را در جمله یافت؟ آیا تمام جملات مسند دارند؟ فرق نهاد و مسند الیه چیست و … . اگر این سوالات در ذهن شما هم مطرح است، با ما در ادامه این مقاله همراه باشید تا ضمن توضیح تمامی آنها، شما را با مفهوم مسند و جمله اسنادی آشنا کنیم تا پس از این بتوانید به راحتی آن را در جملات تشخیص دهید.
مسند چیست؟![مسند چیست؟]()
پیش از اینکه بخواهیم به تعریف مسند بپردازیم اجازه دهید مفاهیم دیگری از جمله، نهاد، گزاره، جمله اسنادی، جمله تام و فعلهای اسنادی را تعریف کنیم:
جمله
به مجموعهای از کلمات که در کنار همدیگر قرار گرفته و دارای مفهوم مستقلی هستند جمله میگوییم.
نهاد و گزاره
هر جمله از دو بخش تشکیل شده است. در واقع هر جملهای که خبری را درباره کسی یا چیزی بیان میکند، دارای دو بخش است. بخش اول نهاد که خبر درباره آن است. و بخش دوم گزاره که همان خبری است که درباره نهاد بیان میشود.
جمله اسنادی
برای تعریف جملات اسنادی بهتر است ابتدا به مفهوم فعل تام و فعل اسنادی بپردازیم. فعلهایی که به طور معمول به کار میبریم که مفهوم کامل و مستقلی دارند مثل آمدن، دویدن، خریدن و … فعل تام هستند و جملاتی که به این فعلها ختم میشوند جملههای تام هستند.
در مقابل برخی از افعال وجود دارند که مفهوم مستقلی ندارند و برای نسبت دادن یک حالت به نهاد به کار میروند. این افعال عبارتند از: است، بود، شد، گشت و گردید.
- نکته ۱: حالات منفی افعال بالا هم افعال اسنادی و جملاتی که این افعال را دارند جملات اسنادی هستند: نیست، نبود، نشد، نگشت، نگردید.
- نکته ۲: گشت و گردید در صورتی که به معنی «شد» باشند فعل اسنادی هستند.
مسند
مسند یعنی «اسناد داده شده» و مسند الیه یعنی «اسناد داده شده به او».
در جملات اسنادی نهاد مسند الیه است و مسند را به کمک فعل به مسند الیه ربط میدهیم. بنابراین در جملات اسنادی ساختار جمله به صورت زیر است:
مسند الیه + مسند + فعل اسنادی
مثال: هوا سرد است. در این جمله «هوا» که همان نهاد جمله است نقش مسند الیه را دارد. فعل اسنادی کلمه «است» و «سرد» همان مسندی است که از طریق فعل به نهاد مربوط شده است.
نحوه تشخیص مسند
برای تشخیص مسند در جمله ابتدا باید تشخیص دهیم که جمله اسنادی است. بنابراین به فعل جمله دقت میکنیم. اگر یکی از افعال اسنادی بود سوالاتی از قبیل چطور، چگونه و … میتواند ما را به مسند برساند. به طور مثال در «جمله هوا سرد است» پس از تشخیص اسنادی بودن جمله این سوال را مطرح میکنیم: «هوا چگونه است؟» جواب این سوال یعنی «سرد» باعث تشخیص مسند در جمله میشود.
برای تشخیص مسند الیه هم میتوان بجای چطور و چگونه از چه چیزی یا چه کسی در پرسش خود استفاده کنیم. در مثال بالا برای تشخیص مسند الیه میتوانیم این سوال را بپرسیم: «چه چیزی سرد است؟» جواب که همان «هوا» است؛ مسند الیه جمله است.
حالت خاص
یک حالت خاص هم داریم که یک کلمه میتواند نسبت به بخشی از جمله مسند الیه و نسبت به بخشی دیگر از جمله مفعول باشد. به مثال زیر دقت کنید:
آن را که خدای خوار کرد، ارجمند نشود.
این جمله را به دو شکل در نظر بگیرید:
- آن را که خدای خوار کرد، ارجمند نشود.
مسندالیه مسند فعل
در این حالت «آن» نقش مسند الیه را دارد.
- در حالت دیگر «آن» نقش مفعول را برای جمله مفعولی آن را که خدای خوار کرد ایفا میکند.
مسند الیه ساده و ترکیبی
اگر مسند الیه فقط شامل یک گروه اسمی باشد به آن مسند الیه ساده میگوییم. به طور مثال در جمله: هوای تابستان، گرم و دلپذیر است. هوای تابستان یگ گروه اسمی و سند الیه ساده است.
اگر مسند الیه شامل چند گروه اسمی باشد، در این صورت به آن ترکیبی میگوییم. به طور مثال در جمله: مدیر، معاون و اولیای دانش آموزان در این جلسه شرکت داشتند، مدیر، معاون و اولیای دانش آموزان مسند الیه ترکیبی است.
گام به گام، نمونهسوالات، نکات روانشناسی، برنامهریزی تحصیلی، آزمایشهای علمی و …
مثالهایی از جمله اسنادی
در این قسمت به ارائه مثالهایی از جمله اسنادی میپردازیم:
- که تو شیر مردی و من پیرزن
تو و من: مسند الیه، شیرمرد و پیرزن: مسند
- شدش گیتی به پیش چشم تاریک
گیتی: مسند الیه، تاریک: مسند
- دستهای تو شط خورشید است
دستهای تو: مسند الیه، شط خورشید: مسند
- علامه جعفری شیفته طبیعت بود.
علامه جعفری: مسند الیه، شیفته طبیعت: مسند
- کتاب است آیینه روزگار
آیینه روزگار: مسند الیه، کتاب: مسند
در آخر
هدف از نگارش این مقاله پاسخدادن به سوالات شما دانشآموزان درباره مفهوم مسند و جملات اسنادی بود. در این مقاله نگاهی گذرا به مفهوم جمله و اجزای آن انداختیم و پس از آن جملات اسنادی را شرح دادیم؛ دانستیم که مسند و مسند الیه چیست و چگونه میتوان آن را در جمله یافت. در آخر هم با بیان مثالهای متعدد سعی کردیم مبحث را به طور کامل توضیح دهیم. امیدواریم مطالعه این مقاله به درک بهتر این مفاهیم کمکی کرده باشد. اگر شما هم اطلاعات بیشتری درباره این مفهوم دارید، حتما دانستههای ارزشمندتان را با ما و همراهان ما در میان بگذارید.
توضیحات کامل وعالی بود
عالی بود
ممنونم عالی
در جمله” اشک چو باران از گونه های او جاری شد “مسند را مشخص کنید؟
خیلی ازتون ممنونم🩶🫶
عالی