اسم مکان در عربی چیست؟ – توضیح و روش ساخت

مقدمه

یکی از انواع اسامی در زبان عربی، اسم مکان است. برای ساخت اسم مکان در زبان عربی فرمول خاصی وجود دارد. در این مقاله می‎خواهیم اسم مکان در عربی را بررسی کنیم و نحوه ساخت آن را با مثال‎های مختلف توضیح دهیم. 

انواع اسم در زبان عربی

پیش از اینکه به نحوه ساخت اسم مکان در زبان عربی بپردازیم، بهتر است انواع اسم را در عربی توضیح دهیم؛ زیرا اسم مکان نیز یکی از آن‎ها است. دو نوع اسم در زبان عربی وجود دارد:

• اسم جامد: اسامی که ریشه فعلی ندارند و مستقل هستند. یعنی برای ساخت آن‎ها فرمول و شیوه خاصی وجود ندارد. مانند شمس، جبل، شجر، علم، عدل، حریة، خمسة، اثنان، أسود
• اسم مشتق: اسامی مشتق ریشه فعلی دارند و از یک فعل ساخته می‎شوند. وقتی ریشه فعل را به وزن خاصی ببریم، می‎توانیم اسم مشتق بسازیم. وزن‎ها در تعیین نوع اسم مشخص و کاربرد آن‎ها بسیار مؤثر هستند. انواع اسم مشتق در عربی:

1. اسم مکان
2. اسم زمان
3. اسم آلت
4. اسم تفضیل
5. اسم فاعل
6. اسم مفعول
7. صفت مشبه

برای تشخیص جامد یا مشتق بودن یک اسم، باید به معنی و ریشه آن توجه کرد. با توجه به توضیحات، اسم مکان نوعی اسم مشتق است، ریشه فعلی دارد و با وزن خاصی تبدیل به اسم مکان می‎شود. 

نحوه ساخت اسم مکان در زبان عربی

برای ساخت اسم مکان در عربی از سه وزن استفاده می‎کنیم:

1. مفعَل: برای زمانی که حرف دوم ریشه فعل دارای فتحه است. مثال:

مفعَل= م ف ع ل= شهد= مشهَد

سکن= مسکَن

کتَبَ= مکتَب

دخَل= مدخَل

عبَد= معبَد

خرَج= مخرَج

1. مفعِل: برای وقتی که حرف دوم ریشه فعل دارای کسره است. مثال:

مفعِل= م ف ع ل= جلِس= مجلِس

1. مفعلة: استفاده از این وزن قاعده خاصی ندارد و صرفا باید بدانید که کدام ریشه‎های فعل با این وزن سازگار هستند. مثال:

مفعلة= م ف ع ل ة= درس= مدرسة

زرَع= مزرعة

نکته: برای این که افعال معتل عربی را تبدیل به اسم مکان کنیم، باید حرف حذف شده یا تغییر داده شده را برگردانیم. زیرا ریشه اصلی فعل مهم است نه شکل تغییر کرده آن. مثال: وَقَعَ / یَقِعُ = مفعِل = موقِع

نحوه جمع بستن اسم مکان عربی

برای جمع بستن اسامی مکان عربی از وزن زیر استفاده می‎کنیم:

مفاعِل

مثال:

مسجد= مساجد

مدرسة= مدارس

مزرعة= مزارع

مکتَب= مکاتب

مخزَن= مخازِن

مصنَع= مصانِع

متحَف= متاحِف

نحوه تشخیص اسم مکان از اسم آلت

اسم آلت یکی دیگر از اسامی مشتق عربی است. اسم آلت همان اسم ابزارها و وسایل است. برای ساخت اسم آلت در زبان عربی از سه وزن زیر استفاده می‎کنیم:

• مفعلة
• مفعَل
• مِفعال

همان طور که می‎بینید اسم مکان و اسم آلت دو وزن مشابه دارند. تنها راه تشخیص این دو از یکدیگر در چنین حالتی، توجه به معنی است. مثال:

• مفعَل: 

مقرَض= قیچی

مِرْقَد = پتک

منجَل = داس

• مِفْعَلَة:

مِزْهَرِيَّة = گلدان

مِكْنَسَة = جارو

برّادة = فریزر

غسّالة = ماشین لباسشویی

سخن نهایی

در این مطلب به بررسی اسم مکان در زبان عربی پرداختیم. همان طور که توضیح دادیم اسم مکان جز اسامی مشتق در عربی است و با سه وزن می‎توان این اسامی را ساخت. استفاده از وزن‎ها نیز دارای قاعده است. شما چه مثال دیگری از اسم مکان عربی می‎توانید بیاورید؟ لطفاً نظرات و پیشنهادات خود را در بخش دیدگاه با ما در میان بگذارید.