مقدمه
حفظ بهداشت شخصی میتواند بر سلامت کلی، رفاه و موفقیت تحصیلی دانشآموزان به ویژه در محیط مدرسه که عامل شیوع انواع بیماریها است، تأثیر بگذارد. بهداشت شخصی میتواند شامل اقداماتی مثل حمام کردن، شستن دستها و مراقبت از دندان شود. کارهای سادهای که میتوانند به راحتی از شیوع انواع بیماریها و عفونتها جلوگیری کنند. در این مقاله میخواهیم به بررسی توصیههایی برای بهداشت فردی دانشآموزان در زمان مدرسه بپردازیم. با ادامه این مطلب ما را همراهی کنید.
اهمیت رعایت بهداشت شخصی برای دانشآموزان
بهداشت شخصی شامل فعالیتهای مراقبت از خود مانند حمام کردن، بهداشت عمومی و آراستگی ظاهری میشود که همگی برای حفظ سلامت و پیشگیری از بیماری ضروری هستند. از آنجایی که دانشآموزان زمان زیادی از روز را در کنار یکدیگر میگذرانند، توصیه میشود حتماً بهداشت شخصی را به بهترین شکل ممکن رعایت کنند. بهداشت خوب به داشتن بدنی سالم کمک میکند. بدن سالم نیز بستری برای رشد ذهن سالم است.
نکته مهمی که باید در این زمینه به آن توجه شود این است که اگر دانشآموزی مریض شود و بیماری را به همکلاسیهای خود انتقال دهد، بسیاری از آنها روزهای مفید تحصیلی خود را هر چند کوتاه از دست خواهند داد. کودکان بیشتر از بزرگسالان مستعد ابتلا به بیماری هستند؛ زیرا بدن ضعیفتری دارند و اغلب در مدارس با دوستان خود رابطه نزدیکتری دارند. این مسئله میتواند انتقال میکروب و بیماری را راحتتر کند. در نتیجه، بیمار شدن یک دانشآموز میتوانند دانشآموزان زیادی را از مدرسه بیندازد.
همچنین دانشآموزانی که بهداشت شخصی را رعایت میکنند، محبوبتر هستند و میتوانند بهتر دوست پیدا کنند. به هر حال، دیگر دانشآموزان ممکن است حاضر نباشند با کودکی که سر و وضع تمیز و مرتبی ندارد، دوست شوند. این گونه کودک طرد میشود و ممکن است اعتماد به نفس او خدشهدار شود. همین مسئله هم میتواند بر یادگیری و روند تحصیلی او اثر بگذارد.
نقش مدارس و والدین در رعایت بهداشت فردی دانشآموزان
دانشآموزان رعایت بهداشت را از والدین، معلمان و همکلاسیهای خود یاد میگیرند. توصیه میشود مسئولین مدارس رعایت بهداشت فردی را به طور مداوم به دانشآموزان گوشزد کنند و در صورت لزوم آنها را آموزش دهند. آموزش میتواند توسط یک فرد متخصص انجام شود و با تهیه و تنظیم پوسترهای جذاب، فیلمهای آموزشی و… مدام گوشزد گردد.
وقتی دانشآموزان سرو وضع معلمین و مسئولین خود را مشاهده میکنند، یاد میگیرند که مثل آنها باشند. پس خوب است که معلمان و مسئولین مدارس به بهداشت فردی و ظاهری خود توجه ویژهای داشته باشند؛ زیرا الگوی دانشآموزان هستند.
رعایت نظافت در جایجای مدرسه نیز نشاندهنده این است که مسئولین صرفاً شعار نمیدهند و بهداشت را در محیط مدرسه نیز رعایت میکنند. کلاسهای تمیز، سرویس بهداشتی تمیز و مرتب، حیاط بدون زباله و… همگی در آموزشها مؤثر هستند.
در کنار مسئولین، والدین هم نقشی پررنگ در رعایت بهداشت فردی دانشآموزان دارند. معمولاً دانشآموزان شبیه به والدین خود میشوند. به همین دلیل توصیه میشود تا والدین نیز بهداشت را به بهترین شکل رعایت کنند. با کودک در مورد بهداشت حرف بزنند. کارهایی مثل شستن دست، مسواک زدن و… را جلوی فرزند خود انجام دهند تا آنها نیز یاد بگیرند و به اجرای این کارها عادت کنند.
روشهای عمومی رعایت بهداشت فردی در دانشآموزان
توصیه میکنیم یک برنامه روزانه برای بهداشت فردی دانشآموزان ایجاد کنید تا آنها تشویق به رعایت آن شوند. هم والدین میتوانند این برنامه را تنظیم کنند و هم مسئولین مدارس میتوانند با آموزش، طراحی بروشور، پوستر و… دانشآموزان را آگاه کنند. مواردی که در زمینه رعایت بهداشت فردی دانشآموزان باید موردتوجه قرار بگیرند، عبارتاند از:
شستن دستها
شستن دستها کار کوچک و سادهای به نظر میرسد؛ اما اهمیت زیادی در رعایت بهداشت شخصی دارد. باید به دانشآموزان آموزش داده شود که دستهای خود را به مدت حداقل 20 ثانیه با آب و صابون کاملاً بشویند و این کار را در موارد زیر انجام دهند:
- قبل از خوردن غذا یا دست زدن به آن.
- بعد از استفاده از سرویس بهداشتی.
- پس از بازگشت به خانه یا قبل از ورود به کلاس درس.
- پس از سرفه، عطسه یا پاک کردن بینی.
در این راستا بهتر است کلاسها و مدارس به دستگاههای ضدعفونیکننده دست که با الکل مخصوص پر میشوند، مجهز شوند.
بهداشت بدن
حمام کردن یا دوش گرفتن منظم برای تمیز نگه داشتن بدن، جلوگیری از عفونتها و کنترل بوی بدن ضروری است. دانشآموزان باید روزانه حمام کنند یا دوش بگیرند، به خصوص پس از انجام فعالیت بدنی یا ورزشی. رعایت نظافت لباسها، جورابها و لباس زیر نیز برای جلوگیری از بوی بد و حفظ نظافت کلی مهم است.
بهداشت دهان و دندان
حفظ بهداشت دهان و دندان نیز برای سلامت دانشآموزان حیاتی است. دانشآموزان باید حداقل دو بار در روز برای حداقل دو دقیقه، ترجیحاً یک بار قبل از صبحانه و یک بار قبل از خواب، با استفاده از مسواک نرم و خمیردندان فلوراید، دندانهای خود را مسواک بزنند.
مسواکها باید هر سه تا چهار ماه یکبار تعویض شوند. علاوه بر این، استفاده از نخ دندان پس از مسواک زدن توصیه میشود. استفاده از دهانشویه نیز میتواند مفید باشد. بسیاری از دانشآموزان طرز صحیح مسواک زدن، نخ دندان کشیدن یا استفاده از دهانشویه را نمیدانند. خوب است که این موارد در مدرسه آموزش داده شوند. مراجعه منظم به دندانپزشک نیز توصیه میگردد.
مراقبت از ناخن
کوتاه و تمیز نگه داشتن ناخنها یکی دیگر از جنبههای مهم بهداشت فردی است. ناخن کثیف میتواند عامل انتقال انواع بیماریها و میکروبها باشد. توصیه میشود که نحوه صحیح چیدن ناخن به دانشآموزان آموزش داده شود.
آداب بهداشتی تنفسی
اگر دانشآموزی مریض شده، بهتر است در منزل استراحت کند و به مدرسه نرود؛ زیرا بیماریهای ویروسی به راحتی بین دانشآموزان منتقل میشوند و همکلاسیهای او هم ممکن است مریض شوند. با این حال، گاهی دانشآموزان مجبور هستند در مدرسه حضور پیدا کنند. در چنین شرایطی خوب است که از ماسک استفاده کنند. با فاصله از دیگر دانشآموزان بنشینند. در صورت عطسه و سرفه دهان خود را بپوشانند. دستهای خود را مدام بشویند.
بهداشت لباس
پوشیدن لباسهای تمیز بخشی اساسی در حفظ بهداشت فردی است. لباسهای کثیف میتوانند محل تجمع باکتریها، قارچها و سایر میکروبها باشند و منجر به تولید بوهای نامطبوع و عفونتهای پوستی بالقوه شوند. دانشآموزان باید روزانه لباسهای خود، از جمله لباس زیر، را عوض کنند و مرتباً آنها را بشویند. همچنین لباس تمیز به ایجاد تصویر مثبت از بدن و اعتماد به نفس نیز کمک میکنند.
بهداشت غذایی دانشآموزان
تغذیه مناسب از مهمترین عوامل تقویت ذهن و رشد دانشآموزان است. اگر قرار است به فرزند خود لقمهای بدهید یا میوه و… را در کیف او بگذارید، مطمئن شوید که همه چیز در بهترین حالت ممکن قرار دارد. میوه یا خوراکی را در ظرفی تمیز بگذارید.
بهتر است میوهها را پوست بکنید و چنگالی برای کودک قرار دهید تا در زمان خوردن میوه نیاز نباشد به آن دست بزند. از دادن هر گونه غذایی که ممکن است بیرون از یخچال فاسد شود، خودداری کنید. مثلاً ساندویچ الویه یا غذاهای سس دار میتوانند در طول ساعات روز خراب شوند. مخصوصاً اگر هوا گرم باشد.
اگر هم تغذیه دانشآموزان با مدرسه است، مسئولین باید تمامی ضوابط بهداشتی را به بهترین شکل ممکن رعایت و چک کنند. مسئولین تغذیه باید مدام دستهای خود را بشویند، از سربند استفاده کنند. لباس تمیز مخصوص بپوشند. دمای غذا را کنترل کنند. پخت غذا را در دمایی مناسب و با توجه به مواد غذایی هر وعده انجام دهند.
محیط آشپزخانه و سلف باید در بهترین و بهداشتیترین حالت ممکن باشد. کیفیت مواد غذایی نیز باید مدام سنجیده شود. نظافت شخصی کارکنان بخش غذا و ظروف و سطوح تمیز در این زمینه بسیار اهمیت دارد. همچنین وعدههای غذایی باید با دقت انتخاب شوند و با بهترین مواد آماده گردند. در این زمینه آلرژیهای احتمالی کودکان هم باید در نظر گرفته شود.
سخن نهایی
در این مقاله به بررسی توصیههایی برای بهداشت فردی دانشآموزان پرداختیم. رعایت بهداشت به خصوص در زمان مدرسه و فصولی که بیماریها شیوع پیدا میکنند، ضروری است. بهتر است والدین و مسئولین با رعایت بهداشت فردی خود، الگویی مناسب برای دانشآموزان باشند و در این زمینه پیشقدم شوند.
