از جرقه تا حل بحران:

مدیریت دعوای میان کودکان و خواهر و برادرهای خردسال

نکات کلیدی

  • دعوا وقتی اتفاق می­‌افتد که ناسازگاری‌ها به پرخاشگری فیزیکی یا کلامی می­‌انجامد.
  • چهار گام اساسی برای مدیریت دعواها وجود دارد: در زمان لازم مداخله کنید، خونسردی خود را حفظ کنید، زمانی را برای صحبت کردن مشخص کنید و تشویق و تنبیه را منصفانه اعمال کنید.
  • دعوا را فرصتی برای آموختن مهارت­‌های حل مسئله به کودکان در نظر بگیرید.
  • این موضوع به شما کمک می­‌کند تا زمانی که بچه‌ها دعوا می‌کنند، آرامش خود را حفظ کنید.

دعوا در میان کودکان

دعوای میان کودکان و خواهر و برادرهای کم سن و سال زمانی اتفاق می­‌افتد که ناسازگاری­‌هایشان به پرخاشگری می‌انجامد. برای مثال، درگیری فیزیکی، فریاد زدن، کتک‌کاری، فحش و خطاب کردن یکدیگر به صورت توهین­‌آمیز. کودکان هنوز کنترل هیجانات خود را نیاموخته‌اند، از این رو ناسازگاری و دعوا طبیعی است.

مطالب مرتبط: مثبت  اندیشی: عادتی پسندیده برای فرزندان و والدین

دعوای خواهر و برادرها: چه زمانی مداخله کنیم

گاهی بهتر است که عقب بایستیم تا کودکان فرصت داشته باشند خودشان مسئله را حل و فصل کنند، اما زمانی که ناسازگاری به دعوا منتهی می­‌شود، لازم است قبل از اینکه کسی آسیب ببیند، مداخله کنیم. کودکان هنوز نمی‌­دانند چگونه به هیجانات خود واکنش نشان دهند، به همین دلیل گاه برایشان دشوار است که بدون کمک بزرگ­ترها جنگ و دعوا را خاتمه دهند.

اگر کودکانتان با هم درگیر هستند، از فرصت پیش آمده استفاده کرده وبه آن­ها در یادگیری مهارت اجتناب از دعوا، مکالمه و حل مسائل کمک کنید و به این صورت از دعواهای بعدی پیشگیری کنید.

مراحل خاتمه دادن به دعوای خواهر و برادر:

در اینجا به شما می­‌گوییم که وقتی دعوا درمی‌­گیرد، چه باید بکنیم:

  1. قبل از اینکه بچه‌ها بزنند زیر گریه مداخله کنید. ممکن است لازم باشد برای این کار کودکان را به صورت فیزیکی جدا کنید یا آن­ها را به دو جهت مخالف اتاق بفرستید تا اوضاع آرام شود.
  2. خونسردی خود را حفظ کنید. شاید غیرممکن به نظر برسد، اما قرار نیست اوضاع را بدتر کنیم. سعی کنید انرژی خود را برای بازخورد مثبت دادن به رفتاری که می­‌خواهید تشویق کنید، نگه دارید.
  3. به آن­ها بگویید بعداً در مورد این قضیه مکالمه خواهید داشت. کودکان اغلب در این زمان آن‌قدر ناراحت هستند که متوجه صحبت­‌های شما نمی­‌شوند. قبل از اینکه در مورد مسئله حرف بزنید، صبر کنید تا اوضاع آرام شود. در مورد کودکان بزرگ­تر شاید حتی لازم باشد تا روز بعد صبر کنید.
  4. اگر در خانواده‌ خود از سیستم تشویق و تنبیه استفاده می­‌کنید، آن را منصفانه و در مورد تمام بچه­‌ها اعمال کنید. برای مثال، اگر دعوای خواهر و برادرها بر سر یک اسباب‌بازی است، اجازه ندهید هیچ‌ کدام از آن­ها بعد از دعوا آن اسباب‌بازی را داشته باشند.

اگر در هنگام رانندگی شما، دعوای بچه‌ها بالا گرفت، حتما کنار بزنید. برگشتن به سمت بچه‌­ها برای صحبت با آن­ها یا جدا کردنشان، حواس شما را از رانندگی پرت کرده و عواقب خطرناکی در پی دارد.

خواهر و برادری کوچک که دعوا کرده اند

مدیریت سازنده‌ دعوای خواهر و برادرها:

این نکات به شما کمک می­‌کند زمانی که خواهر و برادرها دعوا می­‌کنند، اوضاع را آرام کنید:

  • با بچه‌­ها عادلانه رفتار کنید. اما به یاد داشته باشید که عادلانه رفتار کردن الزاماً به معنای برخورد یکسان نیست. مثلاً شاید برخورد یکسان با کودک ۶ ساله و ۳ ساله ممکن نباشد.
  • از مقایسه‌­های منفی بپرهیزید. گفتن چیزهای مثل «تو بزرگ‌تری باید بیشتر حواست باشه» یا «تو دردسرسازی» به کودک آسیب بیشتری زده و باعث دلخوری عمیق او می­‌شود.
  • علت دعوا را شناسایی کنید. آن وقت می‌توانید بهترین کار را انجام دهید. برای مثال، اگر کودک، خواهر یا برادر خود را هل داده و اسباب‌بازی او را گرفته است، شما باید مداخله کنید. اگر این کار را نکنید، کودک یاد می­‌گیرد که دعوا راهی برای به دست آوردن آنچه می­‌خواهد است. راز دانستن دلیل دعواها و تصمیم­گیری در مورد روش درست برخورد با آن، این است که کودکانتان را زیر نظر بگیرید.

جالب ترین ها: تلاش برای تربیت فرزند موفق را متوقف کنید!

  • قوانین شفاف خانوادگی داشته باشید. این طوری انتظارات برای رفتار مناسب کاملا مشخص است. می‌­توانید به فرزندانتان قوانین مربوط به موقعیت پیش آمده را یادآوری کرده و همواره عواقب از پیش تعیین شده را کامل پیاده کنید.
  • برنامه‌ریزی داشته باشید. این یعنی بدانید در مورد ناسازگاری و اختلاف‌نظرهای کوچک نیز چگونه عمل کنید و آن‌ها را همچون دعوا و مرافعه­‌های بزرگ مدیریت کنید. مثلاً می‌توانید به کودکان کمک کنید تا اختلافات کوچک را خودشان با یکدیگر حل کنند، اما ممکن است تصمیم بگیرید زمانی که دعوا با فحش‌ یا خشونت فیزیکی همراه است یا هنگامی که بعد از توافق بر سر حل مسئله، دعوا دوباره بالا می‌گیرد، از تنبیه استفاده کنید.

حل مسئله بعد از دعوای خواهر و برادری: گام­هایی برای کودکان بزرگ­تر

آنچه شما بعد از دعوا انجام می­‌دهید به کودکان سنین مدرسه کمک می‌­کند چگونگی حل مسائل آتی خود را یاد بگیرند. برای دستیابی به بهترین نتیجه، تا برقراری آرامش و رسیدن زمانی که بچه‌ها دوباره آماده‌­ی فهم استدلال­‌ها شوند، صبر کنید. سپس این مراحل را پی بگیرید:

  1. برنامه را به آن­ها بگویید. برای مثال، «من تصمیم گرفتم که هیچ‌کدوم از شماها از کامپیوتر استفاده نکنید تا زمانی که راهی پیدا کنیم که دیگه با هم دعوا نکنید. متوجه شدید؟ حالا حاضرید در مورد حل این مشکل صحبت کنیم؟».
  2. از هر دو کودک بپرسید که به نظرشان مشکل چیست. تشویقشان کنید تا مشکل را از نگاه دیگری نیز ببینند. به آن­ها بگویید که ممکن است دو نفر با هم اختلاف‌نظر داشته باشند و در عین حال نظر هر دو درست باشد. شاید لازم باشد به ایشان یادآوری کنید که قبل از صحبت به یکدیگر گوش دهند.
  3. از هر دو بپرسید که چه می­‌خواهند. همچنین می­‌توانید کمکشان کنید تا در مورد توقعاتشان فکر کنند. برای مثال، «علی، به نظرت منصفانه است که تو تمام‌وقت از کامپیوتر استفاده کنی؟».
  4. ایده‌­های خود را با یکدیگر در میان بگذارید. اجازه دهید بچه‌ها هر چه در مورد حل مشکل به ذهنشان می‌­آید را مطرح کنند و بی‌آنکه نظراتشان را قضاوت کنید، مشوقشان باشید. نظرات خود را هم مطرح کرده و همه را یادداشت کنید.
  5. به نظرات مطرح‌شده امتیاز بدهید. با این سؤال شروع کنید که به نظرشان کدام ایده عملی نیست. سپس به دنبال راه‌حلی با بیشترین مزایا و کمترین معایب باشید. برای مثال: «کدومتون فکر می‌­کنه که این ایده عملی است؟» یا «خوبی یا بدی این ایده چیه؟».
  6. اگر در ابتدا نمی­توانید راه‌­حلی پیدا کنید، بعدا دوباره تلاش کنید. می­توانید از بچه­‌ها بخواهید که بروند و با هم ایده‌­ی دیگری پیدا کنند یا از دیگران که مشکل مشابهی داشته‌­اند، سؤال کنید. یادتان باشد شما همیشه می­توانید در کتاب­ها و سایت­های فرزندپروری به دنبال ایده باشید.
  7. به‌محض اینکه همگی در مورد رویکردی توافق کردید، راه­‌حل را پیاده کرده و ببینید چطور پیش می‌­رود. اگر پیشرفتی حاصل نشد، دوباره از اول شروع کنید.

مطالب مرتبط: کابوس در کودکان: علت و راه کارها

مادری عاصی از دعوای فرزندانش

کنترل احساسات خود

حفظ خونسردی خود در هنگام دعوای کودکان بسیار مهم است. اگر شرایط امن است و نیاز به مداخله‌­ی فوری نیست، می­‌توانید برای آرام کردن خود تا ۱۰ بشمارید و سپس اقدام کنید.

این ۱۰ ثانیه اغلب برای آرام کردن احساسات کافی است. اگر این روش کمکی نکرد از فرد بزرگسال دیگری بخواهید به مسئله رسیدگی کند تا شما برای آرام کردن خود وقت داشته باشید.

چه زمانی برای دعوای خواهر و برادر به دنبال کمک باشیم

اگر کودکانتان اغلب نسبت به یکدیگر پرخاشگر یا بداخلاق هستند، وقت آن است که به دنبال کمک حرفه‌ای باشید. این نوع تنش می‌­تواند برای کودکان بسیار آزاردهنده باشد و به بروز مشکل در روابط بعدی آن­ها منجر شود. بنابراین اگر برایتان مهم است که فرزندتان وقتی اوضاع بر وفق مرادش نیست، چطور رفتار کند، بهترین کار این است که با یک متخصص مشورت کنید. از صحبت با پزشک کودکتان شروع کنید.

گاه دعوای بین کودکان به دلیل اختلالی همچون بیش فعالی-نقص توجه یا همان «ADHD» است. اختلالی که کنترل رفتار را برای کودک دشوار می­‌کند. اگر به طور کلی نگران طرز رفتار کودکتان هستید، بد نیست که با یک متخصص صحبت کنید.

دو دختر کوچک در حال دعوا

همچنین اگر حس می‌کنید درمانده و تحت فشار هستید، بهتر است که درخواست کمک کنید. از صحبت با خانواده، دوستان و والدین شروع کرده و اگر نیاز به راهنمای فوری دارید از مراکز مشاور کمک بگیرید.

ممکن است شما دوست داشته باشید
ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.